Zakon.kz басылымы қазақ әдебиетін сүйетін оқушының ҰБТ-да 140 ұпай жинағанын хабарлады. Егжей-тегжейлі мәліметтер шектеулі болса да, бұл жағдай өзі бір нәрсені айтып тұр: кірістіре оқытылған пән — жаттанды формула емес, нақты нәтиже береді.
ҰБТ жүйесінде 140 ұпай — жоғары көрсеткіш. Максималды балл 140 болғандықтан, бұл оқушының таңдаған профильдік пәндерінен толық немесе максималға жақын нәтиже алғанын білдіреді. Гранттың есігі осындай балдан ашылады.
Пәнді сүю — стратегия ма?
Ата-аналар арасында жиі кездесетін тәсіл: баланы «сенімді» немесе «бәрі тапсыратын» пәндерге бағыттау. Математика, физика, биология — бұлар нарықтық сұраныс бар мамандықтарға апарады деген сенім. Бірақ бала ол пәнді жаттайды, сезінбейді.
Қазақ әдебиеті — аналитикалық ойлауды, мәтінді терең түсінуді, тіл сезімін қажет ететін пән. Оны сүйетін бала тесттің артындағы логиканы да тезірек ұғады. Сондықтан бұл оқушының табысы кездейсоқтық емес — ол пәнмен тіл тауып, сол арқылы жүйені де меңгерген.
Бұл дегеніміз — профильдік пәнді таңдаған кезде баланың шынайы қызығушылығын ескеру маңызды. Ол тек бағалы ұпай ғана емес, болашақ мамандыққа деген ынтаның да негізі.
140 ұпай дегеніміз нақты не?
ҰБТ жүйесінде оқушы 5 пәннен тест тапсырады: міндетті 3 пән (математикалық сауаттылық, оқу сауаттылығы, қазақ/орыс тілі) және 2 профильдік пән. Максималды балл — 140.
Грантқа өту табалдырығы жыл сайын өзгереді және мамандыққа байланысты. Алайда гуманитарлық бағыттарда — журналистика, тіл білімі, педагогика, мәдениеттану — қазақ әдебиеті профильдік пән ретінде таңдалғанда, 140 ұпай гранттың жоғары бәсекелі тізіміне кіруге нақты мүмкіндік береді.
Ата-аналарға бір практикалық ескерту: грант бөлінетін мамандықтар мен ұпай табалдырықтарын Ұлттық тестілеу орталығының ресми сайтынан тексеріңіздер. Балл — бір бөлік, мамандықтың гранттық орындары саны — екінші бөлік.
Баланың пәні — баланың жолы
Қазақстанда ҰБТ дайындығы жиі репетиторлар, курстар, жаттығу тесттері арқылы жүреді. Бұл дұрыс. Бірақ барлық оқушы бірдей жолмен жоғары балл жинамайды.
Кейбір балалар пәнді өздері ашады — кітап оқып, тіл сезімін дамытып, әдебиет олимпиадаларына қатысып. Мұндай дайындық курстардан да тиімді болуы мүмкін, өйткені ол ішкі мотивациямен жүреді.
Ата-ана ретінде сіздің рөліңіз — осы қызығушылықты байқау және оны өшірмеу. «Бұл мамандықтан жұмыс таба алмайсың» деген сөз баланың ең мықты жағын жоюы мүмкін. Ал 140 ұпай — сол «жұмыссыз» пән арқылы келгенін ұмытпаңыз.
Гуманитарлық бағыт — жабық есік емес
Қоғамда қалыптасқан стереотип бар: техникалық мамандықтар — болашақ, гуманитарлық — тұйық. Бірақ нақты деректер бұл пікірді толық растамайды. Журналистика, заңгерлік, педагогика, дипломатия, мәдени менеджмент — бұлардың барлығы гуманитарлық негізде тұрады және еңбек нарығында сұранысын жоғалтпаған.
Жақсы жаңалық мынада: қазақ тілі мен әдебиетін терең меңгерген оқушы үшін Қазақстанда мемлекеттік грант орындары да, мемлекеттік қызметке жол да, халықаралық бағдарламаларға қатысу мүмкіндігі де бар. Тілді білу — бүгінгі күні бәсекелестік артықшылық.
Сондықтан 140 ұпай жинаған бұл оқушының тарихы — тек бір баланың табысы емес. Бұл барлық ата-анаға арналған шағын еске салу: баланың сүйетін пәнін стратегияға айналдыруға болады.
