Қазақстандықтар Нью-Йорк полициясында қызмет етеді — бұл жаңалық бір қарағанда оғаш көрінуі мүмкін. Бірақ артында тұрған тарих әлдеқайда тереңірек: иммиграция, тіл үйрену, американдық жүйеге бейімделу және ең бастысы — мақсатқа жету. Заkon.kz басылымы Нью-Йоркте NYPD қатарында жұмыс істейтін Қазақстан тумаларымен әңгімелескен.
Олардың бәрі бір жолмен келмеген. Біреулері студент визасымен оқуға барып, артынан қалып қалған. Біреулері отбасымен көшіп барған. Ал полицей болу үшін олар NYPD-нің стандартты конкурсынан өткен: физикалық сынақтар, психологиялық тест, арнайы оқу академиясы. Азаматтық мәртебе — міндетті шарт.
АҚШ-та полицей болу — бұл қалай жүреді
NYPD-ге кіру үшін американдық азаматтық немесе тұрақты тұрғылықты мәртебе (green card) болуы керек. Бұл — бірінші және ең маңызды шарт. Одан кейін жасы 21-ден 35-ке дейін болу талабы, кемінде орта білім, қылмыстық тарихтың болмауы және физикалық дайындық нормативтері тұр.
Академияда оқу шамамен алты айға созылады. Бұл кезеңде болашақ офицерлер заң негіздерін, тактиканы, медициналық көмекті және тіл дағдыларын меңгереді. Нью-Йорк — 160-тан астам тілде сөйлейтін қала, сондықтан өзге тілді офицерлер мұнда шынымен бағаланады. Орыс немесе қазақ тілін білетін адам жергілікті қауымдастықпен байланыс жасауда артықшылыққа ие болады.
Жалақы деңгейі де маңызды: NYPD офицерінің бастапқы жылдық жалақысы шамамен 42 000–50 000 доллар, ал тәжірибесі барлар үшін ол 100 000 долларға жетуі мүмкін. Нью-Йорктің тіршілік қымбаттығын ескерсек, бұл цифрлар абсолютті емес, бірақ мансаптың тұрақтылығы мен зейнетақы жүйесі американдықтардың арасында бұл кәсіпті тартымды етеді.
Тіл — кедергі емес, артықшылық
Қазақстандық офицерлердің айтуынша, орыс тілі NYPD-де нақты жұмыс құралына айналған. Брайтон Бич ауданы мен басқа орыстілді диаспоралар шоғырланған жерлерде оларға жиі жүгінеді. Екітілділік — тек жеке артықшылық емес, жұмыс беруші үшін де маңызды.
Бұл — ата-аналар балаларына жеткізе алатын маңызды хабар: шетелде ана тілің немесе орыс тілің кедергі емес, керісінше, капитал. Тіл білімі — инвестиция, оның қайтарымы кейде мансапта көрінеді.
Бала үшін бұл не береді
Нью-Йорктегі қазақстандық полицейлердің тарихы — тек оқылатын жаңалық емес. Ол балаларға «бізден де шетелде жұмыс ете алады екен» деген ой ашады. Бірақ бұл жол ерте ойластыруды талап етеді.
Егер балаңыздың АҚШ-та білім алу немесе жұмыс істеу армандары болса, қазірден бастап бірнеше нәрсеге назар аудару керек. Ағылшын тілін жоғары деңгейде меңгеру — абсолютті қажеттілік. Ал американдық университеттерге түсу жолы мен студенттік визаның тетіктерін ата-аналар ерте зерттей бастаса, болашақта асығыш шешімдер қабылданбайды.
Кейбір мамандықтар — медицина, заң, армия, полиция — АҚШ-та азаматтықты немесе тұрақты мәртебені талап етеді. Сондықтан «шетелде оқу» мен «шетелде жұмыс» — екі бөлек жоспарлау деңгейі. Оларды ерте ажырату баланың мақсатын нақтылауға көмектеседі.
Диаспора — жасырын желі
Нью-Йорктегі қазақстандық қауымдастық — тек сентименталды байланыс емес. Ол нақты желі: жұмыс, мәлімет, бірінші баспана. Шетелге шыққан жастардың көпшілігі диаспора арқылы бастапқы тіректі табады.
Ата-аналар балаларына шетелдегі қауымдастықтар туралы айтып, олармен байланыс орнатуға ынталандыра алады. Бұл — ешкімнен сұрамай-ақ жасауға болатын алғашқы практикалық қадам.
