Оқушылар неге алаңдайды?
Колорадо мектептерінде ChatGPT және басқа да генеративті AI құралдары күнделікті өмірге еніп үлгерді. Бірақ мұғалімдер мен әкімшілік бұған әртүрлі қарайды: біреулері технологияны құптаса, енді біреулері академиялық адалдыққа қауіп төніп тұр деп санайды. Осы тұста оқушылардың өздері дауыс көтеріп, AI-ді пайдалану ережелерін әзірлеуге атсалысқысы келетінін білдірді.
Олардың басты талабы — мектептер AI-ді толық тыйым салу арқылы емес, сыни тұрғыдан қарауды үйрететін құрал ретінде қолдануы. Оқушылардың пікірінше, AI-ден қашу — уақытты босқа өткізу, өйткені бұл технология бәрібір олардың болашақ кәсібінің бір бөлігіне айналады.
Бұл жағдай біздің оқушыларымызға да таныс: Қазақстанда да ҰБТ-ға дайындық кезінде AI-ді қолдануға қатысты нақты ереже жоқ. Бірақ тәжірибе көрсетіп отырғандай, мәселені жоққа шығару емес, онымен жұмыс істеуді үйрену маңызды.
Білім берудегі AI: мүмкіндік пе, қауіп пе?
Жасанды интеллект оқушыларға күрделі тақырыптарды түсінуге, жобаларды жылдам дайындауға, тіл үйренуге көмектеседі. Бірақ оның артықшылықтарымен қатар айқын тәуекелдері де бар: плагиат, жалқаулық, сыни ойлаудың әлсіреуі.
Колорадодағы оқушылардың бастамасы — осы тепе-теңдікті табуға талпыныс. Олар AI-дің көмегімен оқу нәтижелерін жақсартуға болатынын, бірақ оны бақылаусыз қалдыруға болмайтынын түсінеді. Сондықтан жұмыс тобы оқушылар, мұғалімдер, ата-аналар және технология сарапшыларынан құрылуы тиіс.
Бұл тәсілдің маңыздылығы — оқушылардың өздерінің пікірін ескеру. Өйткені олар бұл технологиямен күнделікті жұмыс істейтіндер, әрі олардың көзқарасы ересектерден мүлдем өзгеше болуы мүмкін.
Біздің балаларға қандай сабақ?
Қазақстандық мектептерде AI-ге қатысты дискуссия енді ғана басталып жатыр. Бірақ әлемдік тәжірибе көрсеткендей, бұл мәселені ертерек қарастыру — артықшылық. Ата-аналар балаларымен AI-дің мүмкіндіктері мен шектеулері туралы ашық сөйлесіп, оны қалай дұрыс қолдану керектігін үйрете алады.
Ең бастысы — балаға AI-ді дайын жауап алу құралы ретінде емес, ойлауға түрткі болатын көмекші ретінде қарауды үйрету. Сонда ол емтиханға да, өмірге де дайын болады.
Колорадо оқушыларының бастамасы — бүкіл әлемге үлгі: технологиялық өзгерістерге қарсы тұрудың орнына, оларды білімге қалай қызмет еттіруге болатынын бірге шешу керек. Ал мұндай шешімдердің ортасында әрқашан оқушының мүддесі тұруы тиіс.
