Астана соңғы он жылда елдің ең жылдам өсіп жатқан қаласына айналды. Жаңа шағын аудандар бой көтерді, халық саны артты — бірақ мектептер осы қарқынға ілесе алмады. Кей мектептерде оқушылар үш ауысымда оқиды, кейбір аудандарда балалар ең жақын мектепке жету үшін алыс жол жүруге мәжбүр.
Бас жоспардың жаңа редакциясы осы мәселені жүйелі түрде шешуге тырысады: 2035 жылға дейін 140-қа жуық мектеп тұрғызу — бұл жылына орта есеппен 12-ден астам жаңа білім беру мекемесі деген сөз.
Сандардың артындағы шындық
140 мектеп — бір қарағанда үлкен сан. Бірақ мәселенің ауқымын түсіну үшін контекст қажет. Астананың халқы 2015 жылдан бері екі есеге жуық өсті. Жаңа тұрғын үй кешендері салынды, бірақ оларға қоса мектеп, балабақша, поликлиника сала бермеді. Нәтижесінде кейбір жаңа аудандарда балалар жақын жердегі мектепке орналасудың орнына бірнеше аялдама жерге автобуспен барады.
Бас жоспар — бұл заңды міндеттеме емес, стратегиялық құжат. Яғни 140 мектеп нақты қашан, қай ауданда, қандай қаражатпен салынатыны — бұл бөлек сұрақ. Жоспар мен жүзеге асыру арасында алшақтық болатыны Қазақстандық тәжірибеде жиі кездеседі.
Қай аудандарға жаңа мектептер жетеді?
Бас жоспар жаңа тұрғын үй аудандарын — Есіл өзенінің оң жағалауы, Ұлы дала, Байқоңыр сияқты салыстырмалы жаңа шағын аудандарды — алдымен қамтитынын болжауға болады. Дәл сол жерлерде мектеп тапшылығы қазір де сезіледі. Алайда жоспардың толық мәтіні жарияланғанша нақты орналасу туралы ресми ақпарат жоқ.
Мектептің жаңа ғимараты — бұл тек ғимарат қана емес. Жаңа мектепте заманауи зертхана, спорт кешені, арнайы кабинеттер болатыны жоспарлануда. Кем дегенде, осылай болуы тиіс — және бұл ата-аналар талап ете алатын стандарт.
Ата-аналарға бұл не береді?
Егер сіздің балаңыз қазір Астанада оқып жатса немесе жуықта мектепке баратын болса, бұл жаңалықты ұзақ мерзімді жоспар ретінде қабылдаған дұрыс. 2035 жыл — бұл он жылдан астам уақыт. Бүгін бірінші сыныпқа баратын бала сол кезде орта мектепті бітіреді.
Дегенмен практикалық тұрғыдан бірнеше нәрсеге назар аударған жөн. Біріншіден, тұратын ауданыңыздың дамуын қадағалаңыз — жаңа мектеп ашылса, онда оқу орнын ауыстыру мүмкіндігі пайда болады. Екіншіден, мектеп ауданына тіркелу ережелері жыл сайын өзгеруі мүмкін, сондықтан қала әкімдігінің хабарландыруларын бақылаған дұрыс. Үшіншіден, жаңа мектептің ашылуы — тек орын санының артуы ғана емес, оқыту сапасы туралы сұрақ та тұрады.
Уәде мен шындық арасында
Қазақстандағы ірі қалаларда инфрақұрылымды жоспарлау — созылмалы мәселе. Алматыда да, Астанада да мектеп тапшылығы жыл сайын жаңа жоспарлармен «шешілетін» проблемаға айналды. Бала санасының өсуі мен құрылыс қарқынының сәйкес келмеуі — нақты тәуекел.
Бірақ Бас жоспарға кіргізілген сан — кем дегенде ресми мойындау. Мектеп тапшылығы мәселесінің бар екені жоғары деңгейде танылды деген сөз. Ата-аналар мен азаматтық қоғам үшін бұл — жоспардың орындалуын бақылауға, депутаттарға сұрақ қоюға, жергілікті мәслихатта мәселені көтеруге нақты негіз болады.
140 мектеп салынады — жақсы хабар. Олардың уақытында, сапалы және дұрыс аудандарда салынуы — бұл ата-аналардың қадағалауына байланысты.
