Бұл не және кім үшін?
Жуырда Қазақстанның түкпір-түкпіріндегі 27 мыңнан астам оқушы кәсіптік бағдарлау тестілеуінен өтті. Ресми дерек бойынша, бұл — мектеп оқушыларына болашақ мамандығын анықтауға көмектесетін мемлекеттік бағдарлама аясындағы іс-шара. Бірақ сырт қарағанда бұл «тағы бір тест» сияқты көрінуі мүмкін.
Іс жүзінде мұндай бағдарламалар баланың қызығушылығы мен қабілетін ерте анықтап, оқу бағытын дұрыс таңдауға көмектеседі. Әсіресе 8-9 сынып оқушылары үшін бұл маңызды: көп ұзамай олар профильдік сыныптарға бөлінеді.
Ата-аналар үшін бұл — баланы жақсырақ түсінудің мүмкіндігі. Тест қорытындысы баланың бейімділігін көрсетеді, бірақ бұл «диагноз» емес, керісінше — сұхбат бастауға нұсқау.
Сандар нені айтады?
27 мың — бұл тек бастапқы көрсеткіш. Әдетте мұндай бағдарламалар бірнеше кезеңмен жүреді, сондықтан айдың соңына қарай бұл сан айтарлықтай өседі. Бірақ мәселе тек көлемде емес, сапада.
Маңыздысы — бағдарлама тек тестілеумен шектелмейді. Оқушыларға түрлі мамандықтар туралы ақпарат беріледі, еңбек нарығындағы сұранысқа ие кәсіптердің тізімі ұсынылады. Бұл балалардың «даңғыл» мамандықтар туралы стереотиптерден арылуына көмектеседі.
Балаңызға қалай көмектесуге болады?
Ата-ана ретінде бірінші кезекте — тест қорытындысын бірге талдаңыз. Нәтижені қабылдау керек жоқ, оны баламен талқылап, оның көзқарасын сұраңыз: «Сенің осы салаға қызығушылығың бар ма?»
Екіншіден, мектеп психологымен кездесіп, нәтиженің толық интерпретациясын сұраңыз. Кейде тест нәтижелері күтпеген жағдайда, бала бұрын ойламаған саланы ұсынуы мүмкін — бұл да жақсы.
Үшіншіден, баланың тест нәтижесіне сүйене отырып, қосымша курстарға жазылуды қарастырыңыз. Мысалы, егер тест техникалық бейімділік көрсетсе, робототехника үйірмесі жақсы нұсқа болуы мүмкін.
Жүйенің кемшіліктері
Бір ескертетін жайт: кәсіптік бағдарлау тесттері баланың қабілетін тек белгілі бір сәтте көрсетеді. Бала өседі, қызығушылықтары өзгереді. Сондықтан мұндай тестілеу бір реттік емес, жүйелі түрде өткізілуі керек.
Сарапшылар мұндай бағдарламаларды мектеп оқу жоспарымен байланыстыру керектігін айтады. Тек тест өткізу — аз, нәтиже бойынша оқушыға жеке кеңес беру маңызды. Әзірге бұл әр мектепте бірдей жүзеге асып жатқан жоқ.
Дегенмен, бұл бағыттағы қадамдардың өзі — оң пікір. Бала болашақ мамандық туралы ертерек ойлана бастайды, ал ата-аналар оның таңдауын құрметтеуді үйренеді.
