Екі Қазақстан: солтүстік суынды, оңтүстік жанып жатыр
Астанада температура 24 градусқа дейін төмендейді — жазғы күн үшін айтарлықтай салқын. Ал сол уақытта Алматы мен Шымкентте 42-47 градустық жылу белгіленеді. Бір елде, бір мезгілде — мұндай климаттық алшақтық Қазақстанда жиі болса да, осы сандар адамды сескендіреді.
47 градус — бұл дененің табиғи салқындату жүйесі шаршай бастайтын шек. Ересектерге де ауыр, балаларға — одан да қиын. Бала ағзасы аса ыстыққа ересектерге қарағанда баяуырақ бейімделеді, ал шөлдеу сезімін кеш сезінеді.
Ыстық кезінде бала ағзасына не болады?
Дене қызуының күрт көтерілуі — жылу соғу (тепловой удар) — балаларда өте жылдам дамиды. Бастапқы белгілері: шамадан тыс шаршау, бас айналу, жүрек айну, терінің қызаруы немесе керісінше — бозаруы. Бала мұны айта алмай немесе назар аудармай қалуы мүмкін.
Ең қауіпті уақыт — таңғы 11-ден кешкі 17-ге дейін. Осы кезде тікелей күн сәулесі ең ыстық болады. Балаларды осы уақытта сыртта ұзақ ойнатудан аулақ болыңыз — тіпті саяжайда, ауладағы алаңда немесе нарықта да.
Су ішу мәселесі де маңызды. Баланың шөлдемесін күтпей, сұйықтықты алдын ала беріп отырыңыз — күніне кемінде 1,5-2 литр таза су. Газды сусындар мен шырындар шөлді қандырмайды, кейде керісінше күшейтеді.
Мектеп, репетитор, дайындық — ыстықта қалай ұйымдастырасыз?
Жаз — ҰБТ-ға дайындық, репетиторлармен жұмыс, олимпиадаларға дайындалу кезі. Алматы мен Шымкенттегі ата-аналарға осы аптада сабақтарды кешкі уақытқа ауыстыруды ойластырған жөн. Ертеңгі немесе кешкі сағаттарда — 18.00-ден кейін — ауа шамалы да болса салқындайды.
Онлайн сабақтар осындай жылу толқынында нағыз артықшылыққа айналады. Баланы ыстықта автобуспен немесе жаяу жүргізіп, репетиторға жіберудің қажеті жоқ — осы күндері онлайн форматты барынша пайдаланыңыз.
Егер баланың оқу кестесі бекітіп қойылған болса — жолда тосқауыл болсын деп суы бар бөтелкені, салқын сулы шүберекті немесе шашқа арналған су бүркігішті қосып беріңіз. Аз шығын, бірақ пайдасы үлкен.
Үйде ыстықпен күресу: терезе жабыңыз, желдеткіш жеткіліксіз
Кондиционері жоқ үйлерде жиі кездесетін қате — күні бойы терезені ашық ұстау. Сыртта 45 градус болғанда терезені ашу — пешке есік ашып, салқындауды күткенмен бірдей. Керісінше, таңертең ерте, ауа салқын кезде желдету, одан кейін терезені жауып, пердені түсіру — үйдің ішін ұзағырақ салқын ұстайды.
Желдеткіш ыстықта температураны төмендетпейді, тек ауа ағынын жасайды — ыстық ауа ағыны. Су ыдысын желдеткіш алдына қою немесе суланған мата ілу шамалы да болса жылуды азайтады.
Балалар ұйықтайтын бөлмеге ерекше назар аударыңыз. Дені сау ұйқы үшін бөлмедегі температура 24-26 градустан аспауы тиіс. Аяқ-қолды жылы сумен шаю ұйқыға дейін балаға жақсы нәтиже береді.
Не істеу керек — жай тізім емес, нақты логика
Аптап — бұл бірнеше күнге созылатын марафон. Бір күн абай болудың өзі жеткіліксіз. Осы күндері балаңыздың тамағын да қадағалаңыз: ауыр, майлы тағам денені қосымша жүктейді. Жеңіл тағам, жеміс-жидек, салқын сорпа — дұрыс таңдау.
Егер бала сыртта болатын болса — ашық түсті, жеңіл мата киім, бас киім міндетті. Қара түс күн сәулесін жұтады, ал синтетика тері тыныс алуына кедергі жасайды.
Ең бастысы: белгілерді мұқият бақылаңыз. Бала жалқаулау, ашулану, асынан бас тартса — бұл мінез емес, ыстықтың белгісі болуы мүмкін. Температурасын өлшеп, суық жерге апарып, сусындатыңыз. Жақсармаса — дәрігерге хабарласыңыз.
