Қазақстанның оңтүстік және батыс өңірлерінде ыстық +45 градусқа дейін жетіп, бірнеше күн бойы созылады деп болжануда. Бұл — жай ыстық емес, адам ағзасына нақты қауіп төндіретін экстремалды температура. Ересектер де төтеп бере алмайтын жылуды бала ағзасы одан да ауыр сезінеді.
Педиатрлардың айтуынша, балалардың терморегуляция жүйесі ересектерге қарағанда тиімсіз жұмыс істейді. Яғни бала ыстықта тез қызып кетеді, бірақ оны өзі сезбей де қалуы мүмкін — ойынға кірісіп кетсе, шөлін де ұмытады.
Ыстық деген не — дене үшін
Күн соғу мен ыстық соғу — екі бөлек нәрсе, бірақ екеуі де жазда жиі кездеседі. Күн соғу тікелей күн сәулесінен болады, ал ыстық соғу — жоғары температурада ұзақ болғанда, тіпті көлеңкеде де дамуы мүмкін. Белгілері: бас ауыру, жүрек айну, бас айналу, тері қызаруы, ал ауыр жағдайда — есінен тану.
Егер балада осы белгілердің кез келгені байқалса, оны бірден салқын жерге алып кіру, маңдайына суық нәрсе қою және сусын беру қажет. Жағдайы жақсармаса — жедел жәрдем шақырыңыз, күтпеңіз.
Демалыс бағдарламасын қайта қарау уақыты
Көптеген ата-ана жазға балаларын лагерьге, туыстарға немесе ауылға жібереді. Бұл жоспарлар дұрыс, бірақ ыстық кезеңде тәртіпті өзгерту керек. Лагерьлерде, тіпті күндізгі лагерьлерде, сырттағы іс-шараларды сәске мен кешкі уақытқа ауыстыру — ескі ереже болса да, ең тиімді шара.
Ауылда немесе туыстарда жүрген балалар үшін ата-аналардың ескертуі маңызды: 11:00-ден 17:00-ге дейін күн астында ойнауға болмайды. Бұл — сөз жоқ орындалуы тиіс ереже, ұрысу емес, қамқорлық.
ҰБТ-ға дайындалып жүрген оқушыларға да бұл маңызды. Жаз бойы үйден репетиторға немесе дайындық орталықтарына жүру — күнделікті рәсім. Ыстыққа тап болмас үшін сабаққа ерте таңертең немесе кешке баруды ұйымдастырыңыз. Ыстық ауада мидың концентрациясы нашарлайды — бұл ғылыми дерек, сылтау емес.
Су — ең маңызды нәрсе
Күніне 1,5–2 литр су ішу — ересектерге арналған норма. Балалар үшін — жасына қарай, бірақ кем дегенде 6–8 стакан. Шәй, шырын, газды сусындар суды алмастырмайды. Тіпті балаңыз шөлімін деп айтпаса да, оған жиі-жиі су ұсыныңыз — ойын үстінде сусызданудың алғашқы белгілерін байқамай қалады.
Суды мұздатып бермеңіз — өте суық сусын іштен соң тамақ ауруы мүмкін. Бөлме температурасындағы немесе сәл салқын су жеткілікті.
Бала үйде болса — бұл да тәртіпті талап етеді
Үй ішінде кондиционер болса, +23–25 температурада ұстаңыз — өте суық болмасын. Кондиционер жоқ болса, терезелерді ертемен ашып, күн шыға бастаған соң жабыңыз. Перделер — жылуды кіргізбеудің ең қарапайым жолы.
Балалардың экран алдында ұзақ отыруы жаз демалысында өседі — бұл да жылуды сезінуді бәсеңдетеді. Яғни бала ыстықта отырғанын аңғармай, телефон немесе планшет ұстап, сусызданып қалуы мүмкін. Жанында су болсын — ережені еске салып отырыңыз.
Бұл өтеді — бірақ абай болыңыз
Аптап ыстық мәңгілік емес, бірнеше күннен кейін температура түсуі мүмкін. Бірақ дәл осы күндерде бейқамдық қымбатқа түседі. Қазақстандық жаздың ыстығы — таныс жағдай, бірақ таныс болғаны қауіпсіз дегенді білдірмейді.
Балаңыздың жазы қызықты, белсенді және аман-есен өтсін. Бір қарапайым ереже — таңертең ертерек тұрыңыз, бәрін ертеңгі салқында бітіріңіз, ал ыстық шарықтаған кезде — үйде.
