Түркістан облысының білім беру жүйесінде бақылау тексерісі жүргізілді. Нәтижесі — 680 мұғалімге тәртіптік жаза қолданылды. Олардың жұмыс уақытында шетелге шығып кеткені, бірақ сол кезеңде жалақы алғаны анықталды. Оқушылар кімнің алдында отырды немесе сыныптар бос қалды ма — бұл туралы ресми ақпарат берілмеді.
Неге бұл мүмкін болды?
Мұғалімнің жұмыс уақытын бақылау — қағаз жүзінде қарапайым процедура. Іс жүзінде мектеп директоры кімнің сабақта, кімнің демалыста, кімнің іс-сапарда екенін білуі тиіс. Дегенмен жүздеген адамның бір мезгілде жоқ болуы тексерушілерге дейін байқалмаған немесе байқалғысы келмеген.
Бұл жеке жағдай емес. Қазақстанның бірқатар өңірінде мемлекеттік мекемелердегі «жертөледе жұмыс істейтін» немесе жалақысын алып, міндетін орындамайтын қызметкерлер туралы тексерулер мезгіл-мезгіл жарияланады. Мектеп те осы жүйеден тыс қалмайды.
Жаза дегеніміз не?
Ресми хабарламада 680 адамға «жаза қолданылды» делінген. Бірақ бұл жазаның нақты мазмұны — ескерту ме, сөгіс пе, жалақы ұстап қалу ма, немесе лауазымынан босату ма — нақтыланбаған. Мұндай анықсыздық маңызды: «жаза» сөзі кең мағынада қолданылса, нақты салдары болмаған болуы мүмкін.
Сондықтан осы тексерудің нәтижесіне тым оптимистік қарамаған дұрыс. Жүйелік мәселе жүйелік өзгерісті талап етеді, жеке жазалау шарасы ғана емес.
Балаңыздың сыныбында не болып жатыр?
Бұл хабар ата-аналар үшін нақты сұрақ туғызады: менің балам оқитын мектепте де осындай жағдай бар ма? Мұғалім бар болса бар, жоқ болса — ешкім хабарламай ма?
Мектептегі тәртіп туралы ақпаратты алудың ең тікелей жолы — сынып жетекшісімен немесе мектеп әкімшілігімен тікелей сөйлесу. Балаңыз «бүгін мұғалім болмады, бізге ештеңе жасатпады» деп жиі айтып жатса — бұл елемеуге болмайтын сигнал.
Қазақстанда ата-аналардың мектеп кеңесі арқылы немесе тікелей білім беру бөліміне жазбаша өтініш беру құқығы бар. Бұл мүмкіндікті пайдалану — не шағымдану үшін ғана емес, мектеп жұмысын түсіну үшін де қажет.
Жүйеге деген сенім
Тексерудің өзі жаман жаңалық емес — бақылаудың жұмыс істейтінін көрсетеді. Бірақ 680 адам — бұл бір-екі адамның жеке шешімі емес, жаппай тәжірибе. Бұл тәжірибенің неге жылдар бойы жалғасқаны — неге ешкім бұрын байқамады немесе тоқтатпады — сол сұрақ жауапсыз қалып отыр.
Ата-аналар үшін бұл хабардың маңызы мынада: мектепте болып жатқан нәрсеге белсенді қызығушылық танытқан адам ғана өз баласының оқуын шынымен бақылай алады. Тексерушіні күтпей-ақ.
