Мектеп — баланың күнінің жартысы өтетін орын. Сондықтан «қауіпсіздік» деген сөз естілгенде, ата-ана рефлекс деңгейінде жандана қалады. Алматы әкімінің директорлармен өткізген кеңесі дәл осы мәселені — оқу сапасы мен балалардың физикалық және психологиялық қауіпсіздігін — бір үстелде талқылауға жинады.
Ресми хабарламаның мәліметтері шектеулі болғанымен, мұндай жиындардың маңызы — жергілікті билік пен мектеп басшыларының арасында тікелей жауапкершілік байланысын орнатуда. Директор тек педагогикалық процесті басқаратын адам ғана емес, ол мектепті жайлы және қауіпсіз ортаға айналдыратын тұлға.
Алматы — Қазақстандағы ең ірі қала, мектептер тығыз қалалық ортада, көп оқушымен жұмыс істейді. Мұндай жағдайда қауіпсіздік — күзет немесе камера ғана емес: бұл тәртіп, мұғалімдер мен оқушы арасындағы қарым-қатынас мәдениеті, жанжалдарды шешу жүйесі.
Сапа мен қауіпсіздік: неге бұл екеуі бірге?
Кеңес тақырыбы таңдаулы емес. Білім сапасы мен қауіпсіздік — бір-бірімен тікелей байланысты ұғымдар. Бала мектепте өзін қауіпсіз сезінбесе, ол оқымайды. Бұл — психологтардың бос сөзі емес, нақты педагогикалық заңдылық.
Оқушыға қысым, буллинг, мұғалімнен немесе сыныптастан зорлық-зомбылық — мұның бәрі бірінші кезекте бала үшін қауіпсіздік мәселесі. Ал содан кейін ғана — үлгерім мәселесі. Сондықтан директорлар бір кеңесте осы екі тақырыпты бірге тыңдауы дұрыс шешім.
Алматы мектептерінде соңғы жылдары бірнеше резонанстық оқиға болды — оқушылар арасындағы зорлық, мектеп аумағындағы қауіпсіздік олқылықтары. Бұл жиын ішінара сол оқиғалардың да жауабы болуы мүмкін.
Директор кім? Мектеп басшысының рөлі туралы шынайы сөз
Кеңестің тағы бір маңызды өлшемі — директорлардың жауапкершілігін нақтылау. Қазақстан мектептерінде директор лауазымы жиі формальды сипат алады: ол есеп тапсырады, бірақ нақты жағдайды өзгерте алмайды деген стереотип бар.
Егер әкімдік кеңесі директорды нақты нәтижеге міндеттесе — оқушылар қауіпсіздігі бойынша көрсеткіштер, мектепішілік климат бағалауы, ата-аналармен байланыс жүйесі — бұл дұрыс бағыт. Нақты өлшемдерсіз кеңес — тек жиналып, тарасу.
Ата-аналар үшін мұндай жиын бір сигнал береді: мектеп директорының есептілігі артып жатыр. Бұл дегеніміз — директорға бару, сұрақ қою, талап ету заңды және мақсатқа сай.
Ата-ана ретінде не істеуге болады
Кеңес өтті, шешімдер қабылданды деп болжайық. Бірақ мектептегі нақты өзгерісті ата-ана байқайды — баланың үйге келу көңіл-күйінен, оның мектеп туралы не айтатынынан.
Баланыздан мектептегі жағдай туралы ашық сұраңыз — «бүгін не болды?» деп ғана емес, «мектепте өзіңді жайлы сезінесің бе?» деп те. Бұл кішкентай, бірақ маңызды айырмашылық.
Егер балаңыз мектепке баруды қаламайтынын, сыныпта немесе дәлізде жайсыз екенін айтса — директорға жүгінуді кейінге қалдырмаңыз. Жаңа міндеттемелер аясында директор бұл мәселелерді елемей кете алмайды.
Мектептегі ата-аналар комитеті — өзгеріс болуын бақылайтын нақты механизм. Белсенді болыңыз: кеңес хаттамаларын сұраңыз, мектеп қауіпсіздік жоспарымен танысыңыз. Бұл ата-аналық бақылаудың ең қарапайым және заңды нысаны.
Бұл бастама жеткілікті ме?
Бір кеңес мектептегі жағдайды түбегейлі өзгертпейді. Бірақ ол бастама болуы мүмкін — егер одан кейін нақты бақылау, есеп беру және ата-аналармен ашық диалог болса.
Алматы — Қазақстанның шоу терезесі. Мұнда жасалған жүйелік өзгерістер басқа қалалар мен өңірлерге үлгі болады. Сондықтан бұл кеңес тек алматылықтарға ғана емес, бүкіл елдің білім саласына қатысты.
Ата-аналар үшін ең маңызды ұстаным: ресми кеңестерге сену де, тек соған сену де дұрыс емес. Мектептегі ахуалды бақылау — баланың үйдегі жайлылығын бақылаудан басталады.
