Жекеменшік мектептерге мемлекет неге ақша береді?
Қазақстанда жекеменшік мектептер мемлекеттік білім беру тапсырысы — яғни мемлекеттік ваучер жүйесі арқылы қаржыландырыла алады. Қарапайым тілмен айтсақ: мемлекет оқушы басына белгілі бір сома бөледі, ал ол сома тікелей мектепке аударылады. Бала жекеменшік мектепте оқыса да, мемлекет соған ақша жұмсайды.
Бұл жүйе ата-аналарға таңдау мүмкіндігін береді, ал жекеменшік мектептерге — тұрақты кіріс. Алайда мемлекет бұл ақшаны кез келген мектепке бере бермейді. Белгілі бір талаптар орындалуы тізімде: оқу сапасы, мұғалімдер деңгейі, есеп беру тәртібі.
Кімдер қаржыландырудан айырылуы мүмкін?
Zakon.kz басылымының хабарлауынша, мемлекеттік қаржыландырудан айырылатын жекеменшік мектептер — бұл белгіленген сапа талаптарын орындамайтындар. Атап айтқанда: мұғалімдер сертификатынан өтпеген, оқу нәтижелері төмен, есеп беру құжаттамасы тәртіпсіз, не тексерулер кезінде бұзушылықтар анықталған мектептер.
Бұл тізімге енген мектептер үкімет ваучерін жоғалтады. Яғни, мектеп бюджеті кемиді — бұл тікелей ата-аналарға шағылысады: не оқу ақысы өседі, не мектептің жұмыс сапасы төмендейді.
Бұл сіздің балаңызға қалай тиеді?
Егер балаңыз мемлекеттік ваучер арқылы жекеменшік мектепте оқып жатса, ал сол мектеп қаржыландырудан айырылса — бұл оқу жылының ортасында мектеп жаппайды дегенді білдірмейді. Бірақ бірнеше нәрсе болуы мүмкін: мектеп оқу ақысын арттыруы, жеке мұғалімдерді қысқартуы, немесе шарт талаптарын жедел түрде орындап, қаржыландыруды қалпына келтіруге тырысуы.
Ең нашар сценарий — мектептің жабылуы. Бұл сирек болатын жағдай, бірақ болған. Сондықтан ата-аналарға мектептің қаржылық жағдайы туралы мезгіл-мезгіл хабардар болуды ұсынамыз.
Мектептің жағдайын қалай тексеруге болады?
Бірінші қадам — мектеп дирекциясына тікелей сұрақ қою. «Мектепке мемлекеттік білім беру тапсырысы берілген бе?» — бұл ашық сұрақ, жауапты талап ете аласыз. Екінші қадам — Білім және ғылым министрлігінің ресми порталдарында мектеп туралы ақпаратты іздеу.
Ата-аналар кеңесі де маңызды рөл атқарады: мектеп тексерулерінің нәтижелерімен танысуды, ішкі есептерді алуды сұрауға заңды негіздері бар. Бейтаныс жерде баланы оқытқызғанда, ақша ғана емес — мектептің ашық есептілігі де маңызды.
Жүйе қатаяды — бұл жаман ба?
Қатал талаптар мектептер үшін ауыр болуы мүмкін. Бірақ ата-аналар тұрғысынан бұл шын мәнінде сүзгі: мемлекет ақшасы нақты сапа деңгейін ұстанатын мектептерге ғана жетеді. Алайда бұл жүйенің кемшілігі де бар — кейбір шалғайдағы немесе аз қаржылы мектептер тексеру машинасына сәйкес келу үшін ресурссыз қалады да, жабылып қалуы мүмкін.
Нәтижесінде қала мен ауыл арасындағы білім сапасының айырмашылығы тереңдеуі ықтимал. Бұл — жүйелік мәселе, оны бір реттілік шешімімен жоюға болмайды. Ал ата-аналар үшін практикалық қорытынды бір ғана: баланы берер алдында мектептің мәртебесін тексер, оқу жылы ішінде де назардан тыс қалдырма.
