Ко-тичинг дегеніміз не
Ко-тичинг — екі педагогтың бір сыныпта бірге жұмыс істейтін оқыту жүйесі. Бұл «бір мұғалім оқытады, екіншісі бақылайды» дегенді білдірмейді. Екі маман да тең дәрежеде сабақ процесіне қатысады: материалды бірге жоспарлайды, рөлдерді бөліседі, нәтижелерді бірге бағалайды.
Батыс елдерінде, әсіресе АҚШ пен Финляндияда бұл формат мүмкіндіктері шектеулі балалар мен жалпы сынып оқушыларын бірге оқыту үшін кең тарады. Қазақстанда бұл тәсілді мектеп бағдарламасына енгізу — елеулі жаңалық.
Бастапқы кезеңде бағдарлама 10 мектепте ғана сыналады. Қай мектептер екені, эксперимент қай сыныптардан басталатыны, нәтижелер қалай өлшенетіні — бұл мәліметтер әзірге толық жарияланбаған. Ата-аналар үшін маңыздысы: бұл ұлттық реформаның алдын ала сынағы.
Нега бұл маңызды
Қазақстанның мектеп жүйесіндегі ең өткір мәселелердің бірі — сыныптардағы оқушылар арасындағы деңгей алшақтығы. Бір сыныпта отырған 30 баланың жартысы материалды жетік меңгерсе, қалған жартысы артта қалып жатады. Бір мұғалімнің ол алшақтықты жоюға мүмкіндігі шектеулі.
Екі педагог болса, нақты мүмкіндік туады: біреуі сабақты алдыға жылжытады, екіншісі нақты балаға жеке назар аударады. Дефектолог немесе арнайы педагог болса, мүмкіндіктері шектеулі балалар жалпы сыныпта толыққанды оқи алады.
Бұл инклюзивті білім беру үшін де серпін болуы мүмкін. Бүгін Қазақстанда инклюзия қағаз жүзінде бар, іс жүзінде оны жүзеге асыру мұғалімдер үшін өте ауыр. Ко-тичинг осы жүктемені бөлуге мүмкіндік береді.
Балаңыз осы мектептерде оқыса не өзгереді
Сыныпта екі ересек адам болғанда бала өзін басқаша сезінеді. Зерттеулер көрсеткендей, екі педагог жұмыс істеген сыныптарда тәртіп мәселелері азаяды, балалар сұрақ қоюдан қорықпайды, себебі назар бөліністі.
Артта қалып жүрген оқушы үшін бұл ерекше маңызды: ол өзін «нашар оқушы» ретінде таңбаланбай-ақ, жеке назар ала алады. Жылдам оқитын балаға да артықшылық бар — бірінші мұғалім олармен тереңірек жұмыс жасай алады.
Ата-аналар үшін практикалық кеңес: егер балаңыздың мектебі осы эксперименттің бір бөлігі болса, мектеп администрациясынан ко-тичинг бойынша жоспарды сұраңыз. Екі педагогтың рөлдері нақты анықталмаса, формат нәтиже бермейді.
Қауіп бар ма
Кез келген реформаның тиімділігі оны кім жүзеге асыратына байланысты. Ко-тичингте екі мұғалімнің өзара үйлесімі өте маңызды: олар бірге жоспарлайды, бір-бірін сыйлайды, нақты рөлдерді бөліседі. Егер олардың арасында үйлестіру болмаса, сыныпта екі «бас» бір-біріне кедергі жасайды.
Мұғалімдерді ко-тичингке арнайы даярлау керек. Бір сыныпта жалғыз жұмыс істеуге үйренген педагог серіктеспен жұмыс стилін қайта құруға мәжбүр болады. Бұл кейде оңай болмайды.
Эксперимент 10 мектепте өтеді — бұл аз сан. Нәтиже оң болса, бағдарламаны кеңейтуге уақыт пен ресурс қажет болады. Сондықтан бүгін бұл туралы білу — жақсы, бірақ асығыс қорытынды жасамаған жөн.
Не күтуге болады
Егер пилоттық жоба нәтижелі болса, Қазақстан мектептерінде — кем дегенде инклюзивті сыныптарда — екі педагогтың бірге жұмыс істеуі кең форматқа айналуы мүмкін. Бұл мұғалімдер санына, жалақысына, сынып кеңістігіне де ықпал етеді.
Ата-аналарға қазір бір ғана ұсыныс: бұл эксперименттің барысын бақылаңыз. Мектеп хабарландырса — қатысуға ынтасыз болыңыз. Реформа жоғарыдан ғана емес, ата-аналардың белсенді қатысуымен де нығаяды.
