66% дегеніміз не?
Қазақстандық мектептерде «білім сапасы» деген көрсеткіш — бұл «4» және «5» деген бағаларды алған оқушылардың жалпы санға қатынасы. Яғни Алматы мектептерінің орта есебімен үштен бірі «3» немесе одан төмен бағамен оқиды.
Алматы — елдің ең ірі қаласы, ең көп мектеп пен ең мол ресурс шоғырланған жер. Сол жерде 66% болса, аудандарда, шағын қалаларда бұл сан қандай болуы мүмкін деген сұрақ өздігінен туындайды.
Әкім осы деректерді тыңдап, жауапты адамдарға төмен көрсеткіштердің себептерін анықтауды тапсырды. Бұл — жақсы белгі: проблема мойындалды. Бірақ тапсырма берілгеннен шешім шықпайды.
Неліктен бір мектеп 80%, екіншісі 45%?
Алматының барлық мектептері бірдей емес. Ауқатты аудандардағы мектептер мен жаңа шағын аудандардағы мектептер арасындағы айырмашылық өте үлкен: мұғалімдердің тәжірибесі, сынып толымдылығы, ата-ананың белсенділігі — бәрі рөл атқарады.
Жаңа тұрғын аудандарда мектептер асып кетті — бір сыныпта 40 оқушы. Мұғалім физикалық тұрғыдан әр балаға жете алмайды. Бұл жүйелік мәселе, жеке мұғалімнің кінәсі емес.
Бір мектептің ішінде де айырмашылық болады. Тіпті бір мектептің екі параллель сыныбы арасында білім сапасы 20-30 пайызға ерекшеленуі мүмкін — бұл мұғалімнің әдістемесіне, жеке тәсіліне байланысты.
Баға — шын көрсеткіш пе?
Мұнда бір маңызды нюанс бар. «Білім сапасы» жоғары болуы мүмкін, бірақ ол нақты білімді емес, мектептің бағалау саясатын көрсетіп тұруы ықтимал. Кейбір мектептерде «4» мен «5» оңай қойылады, оқушы нақты материалды меңгермесе де. Бұл «жасанды» сапа.
Шынайы суретті ҰБТ нәтижелері, халықаралық PISA зерттеулері немесе мектептен тыс олимпиадалар береді. Баланың мектептегі «жақсы» бағасы мен ҰБТ-дағы нақты білімі кейде мүлдем сәйкес келмейді — көптеген ата-аналар осыны 11-сыныпта ашып таңданады.
Сондықтан 66% деген санды сын көзбен қарау керек: ол жүйенің өзін-өзі бағалауы. Ал шын картина сәл басқаша болуы мүмкін — жақсы да, нашар да.
Ата-ана не істей алады — жүйе шешім табағанша
Жүйелік өзгеріс баяу жүреді. Тапсырма берілді, бірақ мектептер бір айда өзгермейді. Сіздің балаңыз осы уақытта оқып жатыр.
Ең алдымен, баланың мектептегі бағасы мен нақты түсінігін ажыратыңыз. Математикадан «4» алса да, негізгі тақырыптарды сұрап тексеріп көріңіз. Егер бала түсіндіре алмаса — баға бар, білім жоқ. Бұл сигнал.
Мектептің ашық деректерін іздеңіз. Алматыда кейбір мектептердің рейтингтері жарияланады — жіктелу туралы мәліметті мектеп әкімшілігінен сұрауға толық хақыңыз бар.
Егер балаңыз 8-11-сыныпта оқыса, ҰБТ-ға дайындықты мектепке ғана сенбеңіз. Тәуелсіз диагностика — пробник тесттер, сыртқы курстар — нақты деңгейді көрсетеді. Ол қорқынышты болса да, 11-сыныпта емес, 8-9-сыныпта білген дұрыс.
Бұл сан не үшін маңызды?
Алматы — бұл тек Алматы емес. Қаланың мектеп нәтижелері жиі жалпыреспубликалық саясатқа үлгі болады. Егер ең ірі қалада мәселе бар деп мойындалса — бүкіл елде реформа талқысы жылдамдайды. Ата-аналардың дауысы, белсенді талап — осы процестің бір бөлігі.
Статистика — сандар. Бірақ сол 34%-тың ішінде баланы ешкім ауыстырып бермейді. Жүйе жақсарғанша, ата-ана мықты серіктес болуы керек — мұғалімге, баласына, ал қажет болса, мектеп басшылығына да.
