Токаев патриоттың бірнеше белгісін атады: өз еліне, тіліне, тарихы мен мәдениетіне деген шынайы сүйіспеншілік, сонымен қатар — Қазақстанның дамуына нақты үлес қосуға дайындық. Патриотизм — бұл сезім ғана емес, іс-әрекет, деген ой президент сөзінің өзегі болып табылады.
Маңыздысы — ол патриотизмді тек этникалық немесе тілдік мағынада ұғынбауды ескертті. Қазақстандық патриот — ұлтына қарамастан, осы елді өз Отаны деп санайтын, оны дамытуға белсенді қатысатын азамат.
Мектепте бұл не дегенді білдіреді
Патриотизм тақырыбы қазақстандық мектептерде жаңалық емес — «Рухани жаңғыру», азаматтық тәрбие, тарих сабақтары осы арқылы өтеді. Бірақ мемлекет басшысы берген анықтама кейде сынып бөлмесіндегі нақты тәрбие мазмұнынан алшақ болып кетеді.
Егер президенттің позициясы оқу бағдарламасына жол тапса, бірнеше нәрсе өзгеруі мүмкін. Біріншіден, патриоттық тәрбие «салтанатты іс-шара» форматынан шығып, жаратылыстану, экономика, технология сабақтарымен байланысуы ықтимал. Екіншіден, «еліме пайда» дегенді тек мемлекеттік қызмет арқылы ғана емес, ғылым, кәсіпкерлік, өнер арқылы да ұғыну кеңейеді.
Үшіншіден — және бұл ата-аналар үшін ең маңыздысы — балаға «патриот бол» деп айтудың орнына, нені жасасаң патриот боласың деп нақты бағыт берілуі мүмкін.
Ата-ана не естуі керек
Бұл жерде бір практикалық ойды бөліскіміз келеді. Патриотизм туралы мемлекеттік дискурс кез келген бағытта өзгере алады, бірақ баланың өз елімен байланысы — оның тарихын білуі, тілін сезінуі, азаматтық мәселелерге қызығушылығы — отбасы ішінде қалыптасады.
Егер сіздің баланыз жоғары сыныпта оқыса немесе жоо-ға түсуге дайындалып жатса, ол алдағы он жылда еңбек ететін Қазақстанды ойластырып жатқан шақ. Соған дейін оған «патриот кім?» деген сұрақты мектеп директоры емес, отбасы жауап береді.
Ең тікелей байланыс: болашақ мамандық таңдағанда «бұл еліме қажет пе?» деген сұрақ қоя білу — президент айтқан патриотизмнің нақты, практикалық формасы.
Тілдік мәселе: ашық айтылған нәрсе
Токаев патриоттың белгілері арасында қазақ тілін атады. Бұл жерде ашықтық бар: тілді білу немесе үйрену — патриоттық позицияның бір бөлігі ретінде қарастырылады.
Орыс тілді немесе аралас отбасылар үшін бұл лозунг ретінде естілмеуі керек. Бұл — балаңызға мектеп дайындайтын болашақтың шындығы. Қазақ тілін білетін бала тек өз мәдениетін сезінеді деп емес, еңбек нарығы мен азаматтық кеңістікте анағұрлым еркін болатынын білу де керек.
Отбасыңызда қазақ тілінің оқылуы жеткіліксіз болса — ол туралы ашық ойлану уақыты келді деп санаймыз.
Риторика мен шындықтың арасы
Мемлекет басшысының патриотизм туралы сөздері — бұл саяси дискурстың бір бөлігі. Олар оқу бағдарламасына автоматты түрде айналмайды, бірақ бағыт береді. Білім министрлігі, мектеп директорлары, мұғалімдер осы бағытты қалай түсіндіретіні — жеке мәселе.
Ата-ана ретінде сіздің жасай алатыныңыз — бұл риториканы сынып бөлмесіндегі нақты тәрбиемен салыстыру, балаңызбен отбасылық деңгейде отаншылдық пен азаматтық туралы сөйлесу, және ең бастысы — «патриот болу» дегенді мадақтау сайысы емес, нақты білім мен іс-әрекетпен байланыстыру.
Патриотизм — декларация емес. Токаев өзі де осыны айтты.
