Бағдарлама қалай жұмыс істеді
«Ұлттық қор — балаларға» бағдарламасы 2021 жылы іске қосылды. Идея қарапайым болатын: мемлекет әр қазақстандық баланың атына арнайы жинақ шотын ашып, Ұлттық қордан белгілі бір соманы аударды. Баланың 18 жасқа толуымен бірге ол ақшаны пайдалана алады — бірақ белгіленген мақсаттарға ғана: білім алу, тұрғынүй сатып алу немесе кәсіпкерлікті бастау.
Миллиондаған отбасы бұл бағдарламаны балаларының болашағына жасалған мемлекеттік салым ретінде қабылдады. Бала мектепте оқып жатқанда шоттағы ақша өседі деп ойлады. Ал 18-де — жол ашық.
Не өзгеруі мүмкін
Tengrinews хабарлауынша, осы қаражатты зейнетақы жүйесіне бағыттау туралы пікірталастар жүріп жатыр. Яғни бала 18 жасқа толғанда ақшаны алу мүмкіндігі болмайды — оның орнына қаражат зейнетақы шотына ауысуы мүмкін, ол 63 жасқа дейін мұздатылып қалуы ықтимал.
Бұл — бағдарламаның түбегейлі өзгеруі. Бастапқы уәде — балаларға арналған қор. Жаңа нұсқа — зейнетақыға арналған қор, тек баланың аты жазылған. Екеуі бір нәрсе емес.
Неліктен бұл мәселе маңызды
Қазіргі таңда бағдарламаға қатысқан балалардың жасы 3-тен 18-ге дейін. Бірнеше жылдан кейін алғашқы буын — 2021 жылы туылған немесе одан кіші — ересек жасқа жетеді. Олар ақша алуды күткен болатын.
Егер шарттар өзгерсе, бұл отбасылардың болашаққа жасаған жоспарын қайта қарауына тура келеді. Жоғары оқу орнына түсу үшін қосымша қаражат есептеп қойған ата-аналар, бизнесін ашамын деп армандаған жас — бәрі бұл жаңалықты мұқият қадағалауы тиіс.
Бұл — тек саясат мәселесі емес. Нақты отбасылардың нақты есептері бар.
Шешім әлі қабылданған жоқ — бірақ назарда ұста
Маңызды нюанс: бұл талқылау сатысында. Ресми заң жобасы немесе үкімет қаулысы туралы ақпарат жоқ. Ұсыныс бар, пікірталас жүріп жатыр — бірақ ештеңе бекітілген жоқ.
Дегенмен мемлекеттік бағдарламалардың шарттары өзгеруі — Қазақстан тарихында жаңалық емес. Сондықтан үміт арта отырып, балама жоспар да болғаны артық емес.
Ата-аналарға практикалық кеңес: балаңыздың шотындағы жинақ қанша екенін ЕНПФ порталы арқылы немесе egov.kz арқылы тексеріңіз. Бұл ақшаны «есептен шығармай», ол туралы хабардар болыңыз.
Білім жоспарына бұл қалай әсер етеді
Егер бала 2–4 жыл ішінде жоғары оқу орнына түседі деп жоспарлап отырсаңыз, бұл ақшаға сенім арту тым ерте болуы мүмкін. Грант алу ықтималдылығын, студент несиесін немесе отбасылық жинақты қарастырыңыз.
ЖОО-ға түсу дайындығы — тек ҰБТ-ға дайындалу ғана емес. Қаражат мәселесін де алдын ала шешіп қою — ата-ананың ең маңызды міндеттерінің бірі. Мемлекет уәде берген — бірақ уәделер кейде нысанын өзгертеді.
Баланыңыз жоғары сынып оқушысы болса, осы бағдарлама туралы ашық сөйлесіңіз. Ол да өзінің болашағына қатысты шешімдерге дайын болуы керек.
«Ұлттық қор — балаларға» — жақсы идея болды. Бала 18 жасқа толғанда бір тиыны бар болсын деген ойдан туды. Егер ол ақша зейнетақыға кетсе, идея орнында қалады, бірақ мақсат жоғалады. Мемлекет қандай шешім қабылдайтынын көреміз — ал ата-ана ретінде сіз бүгіннен бастап хабардар болуыңыз керек.
