Мектеп әкімшілігі телефонды тыйым салуды қауіпсіздік пен тәртіп талабымен түсіндірген. Логика түсінікті: оқушылар сабақта алаңдамасын, мектеп ішіндегі суреттер сыртқа шықпасын. Бірақ бұл ереже тек оқушыларға ғана емес, ата-аналарға да қолданылған — олар балаларын алып кетуге немесе мұғалімдермен кездесуге келгенде де телефонсыз кіруге мәжбүр болған.
Ата-ана — мектептің қонағы ма, иесі ме?
Бұл сұрақ заңдық тұрғыдан маңызды. Қазақстан заңнамасы бойынша ата-аналар баласының білім алу процесіне қатысуға, ақпарат алуға және мектеп ортасымен таныс болуға құқылы. Телефонға тыйым салу — бұл құқықты іс жүзінде шектейді: ата-ана кіргенде дәлелдеме жинай алмайды, кезек күттірмейтін жағдайда хабарласа алмайды, мектептегі орта туралы өз бақылауын жүргізе алмайды.
Сот дәл осы тұрғыдан бағалаған болуы ықтимал: мектептің ішкі ережесі жоғары тұрған заңнорманы бұза алмайды. Мектеп — жабық мекеме емес, ол мемлекеттік қызмет көрсетеді, ал ата-ана — сол қызметтің тапсырысшысы.
Телефон тыйымы оқушыларға қалай әсер етеді?
Оқушылар үшін телефон мәселесі бөлек және одан да күрделі. Көптеген мектептер сабақ кезінде телефонды шектейді — бұл педагогикалық тұрғыдан негізделген шара, оны ЮНЕСКО да қолдайды. Бірақ бұл шара оқушыға қатысты, ата-анаға емес.
Ата-аналардың телефонды ала кіруі тыйылғанда балаға тікелей зияны шамалы. Алайда жанама салдары бар: ата-ана мектептен алыстайды, «сырттан бақылаушыға» айналады. Мектеп пен отбасының арасындағы сенім — оқушының психологиялық қауіпсіздігінің бір бөлігі. Оны ережемен бұзуға болмайды.
Бұл бір мектептің ісі ме?
Ресми деңгейде — иә, бір мектептің даулы шешімі. Бірақ ұқсас тыйымдар Қазақстанның басқа мектептерінде де бар — тек ешкім сотқа дейін жеткізбеген. Бұл шешім прецедент ретінде маңызды: ата-аналар мектептің ішкі ережесін даулай алатынын, және сот бұл дауды қарайтынын растайды.
Ата-аналар үшін бұл — пассивті күю емес, нақты механизм бар екенін білдіреді. Егер мектептің ережесі заңдық негіздемесіз ата-аналардың немесе балалардың құқығын шектесе, оны білім басқармасына шағым ретінде беруге немесе сотқа жүгінуге болады.
Ата-анаға не білу керек
Балаңыздың мектебінде осыған ұқсас тыйым бар ма — байқап, ережелерді оқып шығыңыз. Мектептің ішкі ережесі мен Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңын салыстырыңыз: мектеп ата-аналардың мектеп өміріне қатысу құқығын шектей алмайды.
Егер тыйым бар болса және ол сізге заңсыз көрінсе — алдымен мектеп директорымен сөйлесіңіз. Нәтиже болмаса — қалалық немесе облыстық білім басқармасына жазбаша өтініш беруге болады. Сот — соңғы қадам, бірақ бұл іс оның жұмыс істейтінін дәлелдеді.
Ең маңыздысы: бұл дауды жеңген ата-аналар өз баласы үшін ғана емес, барлық ата-аналардың мектептегі орны үшін шешім қабылдатты.
