Норматив дегеніміз не
Балалар-жастар спорт мектептері (БЖСМ) мемлекеттік қаржыландыруда жұмыс істейді. Яғни ата-ана тегін береді — бюджет төлейді. Бірақ бюджет шексіз емес: əрбір оқушыға белгіленген сома — жеке басқа шаққандағы норматив — бөлінеді.
Бұл сома спорт түрі мен аймаққа қарай əртүрлі болады. Норматив неғұрлым жоғары болса, мектеп соғұрлым жақсы жабдықталады, жаттықтырушы жалақысы жоғары болады, жарысқа бару мүмкіндігі артады.
Қалай есептеледі
Норматив есептеуде бірнеше компонент ескеріледі: жаттықтырушы-мұғалімнің еңбекақысы, жалдау немесе ғимаратты ұстау шығындары, жарысқа қатысу мен жолсапар, спорттық жабдықтар мен киімдер, сондай-ақ медициналық қамтамасыз ету.
Жергілікті атқарушы орган — яғни облыс немесе қала əкімдігі — жыл сайын норматив мөлшерін бекітеді. Формула мектептегі нақты оқушы санына негізделеді: балалар кеткен сайын жалпы қаржыландыру да азаяды.
Неге бұл отбасыларға маңызды
Жеке норматив тікелей топ санына əсер етеді. Егер мектепке бөлінген қаражат жеткіліксіз болса, əкімшілік топтарды біріктіруге мəжбүр — бір жаттықтырушыға 20–25 бала тиеді. Жекелеген ерекше спорт түрлері бойынша топтарды мүлде жауып тастауы мүмкін.
Сондай-ақ норматив жаттықтырушы кадрының тұрақтылығына тікелей байланысты. Төмен жалақы — тəжірибелі мамандардың кетуі. Бұл тізбек ата-ана байқамастан қалыптасады, бірақ баланың дайындық деңгейіне əсері айқын.
Ата-анаға не істеу керек
Ең алдымен — спорт мектебі қандай қаржыландыру моделінде жұмыс істейтінін білу керек. Мектеп мемлекеттік тапсырыспен жұмыс жасайды ма, əлде ішінара ақылы қызмет бар ма — бұл айырмашылық маңызды.
Егер ата-аналар комитеті немесе қамқоршылар кеңесі болса — соған белсенді қатысу пайдалы. Мектептің жылдық бюджеті мен жұмсалуы туралы ақпарат сұрауға толық құқығыңыз бар.
Баланың спортта болашағы бар деп санасаңыз — мамандандырылған спорт мектептерін (ДЮСШ және СДЮШОР арасындағы айырманы) зерттеп, нормативі жоғары, жарысқа жіберу мүмкіндігі бар мекемені таңдаңыз.
Жүйенің ішкі қайшылығы
Қаржыландыру оқушы санына байланысты болғандықтан, мектептер кейде нақты спорттық нəтижеге емес, тізімдегі санды ұстап тұруға мотивацияланады. Ал шын мəнінде жетістікке жетіп жатқан спортшы санаулы болса да, олар жүйе үшін «тиімсіз» болып шығуы мүмкін.
Бұл жерде мемлекеттік спорт саясатының ірі сұрағы тұр: жаппай қамтуды ма, əлде нəтижелі дайындықты ма қаржыландыру керек? Əзірге екі мақсат бір норматив шеңберінде өмір сүреді — əрқашан бірін-бірі толықтыра бермейтін.
