Бұған дейін мектептер телефонды өз ішкі ережелері арқылы шектеп келді — кім қатаң ұстанды, кім елемеді. Енді мәселе жалпыға міндетті заңнамалық норма болды. Бұл — принципті айырмашылық: бұйрық директордың қалауына емес, заңға сүйенеді.
Жаңа заңда смартфондарды мектепте пайдалануға шектеу қойылумен қатар, мұғалімдердің кәсіби жауапкершілігі де нақтыланған. Яғни, заң бір мезетте екі бағытта жұмыс жасайды: оқушылардың мінез-құлқын реттейді және педагогтардың міндеттерін заңды тұрғыдан бекітеді.
Телефон — сыныпта болмайды
Заңның негізгі нормасы — оқу үдерісі кезінде смартфонды пайдалануға тыйым. Бұл бірінші сыныптан он бірінші сыныпқа дейін — барлық оқушыға қатысты.
Ата-аналардың кейбірі мұны шамадан тыс қатаң шара деп санауы мүмкін. Бірақ зерттеулер бір нәрсені нақты көрсетеді: телефон жанында болған оқушы оны қолданбаса да, назары бөлінеді. «Алмаймын» деген ой өзі-ақ энергия жұмсайды. Балаға мектепте нақты не болатынын алдын ала түсіндіру — дауды болдырмайдың ең қарапайым жолы.
Ерекше жағдайлар — мүмкіндігі шектеулі балалар немесе медициналық қажеттілік — заңда бөлек қаралуы тиіс, бірақ толық іске асыру тетіктері әлі нақтыланбаған. Мектеппен жеке жағдайыңызды алдын ала талқылап қойған жөн.
Мұғалімнің жауапкершілігі — жаңа норма
Заңның екінші блогы — мұғалімдер туралы. Педагогтардың жауапкершілігі заңнамалық тұрғыдан нақтыланды. Бұл — маңызды жаңалық, себебі бұған дейін «мұғалім не жасауы керек» деген сұраққа жауап көбіне бұлыңғыр болып келді.
Тәжірибеде бұл нені білдіреді? Педагог оқу үдерісінде баланың телефонды пайдалануына жол берсе — бұл енді жеке мәселе емес, заңды норманы бұзу. Ата-ана тарапынан шағым берілген жағдайда, мектеп әкімшілігі мен мұғалім жауап береді.
Оқушы мен мұғалім арасындағы тарихи «кім кімнен күшті» деген балансты заң нақты бір жаққа қарай ығыстырды. Бұл мұғалімдер үшін де, ата-аналар үшін де — жаңа ойын ережесі.
Ата-ана не істеуі керек
Заң қолданысқа енді — ал мектептер оны іске асыру тетіктерін, яғни телефонды жинайтын орын, уақыт, тәртібін реттеу керек. Ата-ана ретінде мектептен нақты жауап сұрауға толық хақыңыз бар: телефондарды қайда сақтайды? Кім жауапты? Жоғалса не болады?
Балаңызбен ашық сөйлесіңіз — «мектепте телефон болмайды» дегенді жаза ретінде емес, ережесі бар ортаның бір бөлігі ретінде түсіндіру маңызды. Ал егер баланың телефоны медициналық мақсатта (глюкоза мониторингі, есту аппараты қосымшасы және т.б.) қолданылса — дәрігер анықтамасымен мектеп әкімшілігіне хабарласыңыз.
Заң — бастама, бірақ бәрі іске асырудан
Қазақстанда мұндай шешімдер жаңалық емес: смартфон тақырыбы бірнеше рет айтылды, нұсқаулар шықты, мектептер өздері шешім қабылдады. Енді алғаш рет бұл заң деңгейіне көтерілді — бұл оны мүлде басқа салмаққа қояды.
Дегенмен, заңның жазылуы мен оның іс жүзінде орындалуы — екі бөлек мәселе. Бірнеше ай өткен соң мектептерде не болып жатқанын бақылап, баланыздан сұрап тұрыңыз. Ережелер ортаны ғана өзгертеді — мәдениетті өзгерту уақыт алады.
