Қазақстанда уақыт өте келе ақша белгілерінің бірнеше сериясы айналымнан шығарылды. Дегенмен «айналымнан шығу» мен «жарамсыз болу» — мүлдем бөлек ұғым. Банкнот дүкенде төлем ретінде қабылданбауы мүмкін, бірақ банкте оны жаңасына ауыстыруға толық құқығыңыз бар.

Ұлттық банктің хабарлауынша, ескі үлгідегі теңге банкноттары мен монеталарын елдің кез келген екінші деңгейлі банкінде тегін айырбастауға болады. Арнайы мерзім белгіленбеген — яғни шектеусіз уақыт ішінде.

Бұл отбасыларға не береді

Мектеп жасындағы балалары бар отбасылар мұны жиі елемейді: кезінде жинаған немесе сыйлыққа алған ескі банкноттар жай ғана шкафта жатып қалады. Ал бұл — нақты ақша. Балаңыздың мектеп керек-жарақтарына, оқулықтарға немесе қосымша курстарға жұмсауға болатын сома.

Егер үйде жыл бойы жиналған «жарамсыз» деп ойлаған ескі ақшалар болса, оларды бір пакетке салып, жақын маңдағы банкке апарыңыз. Процедура қарапайым: кассирге ұсынасыз, ол тексереді де жаңа банкнотқа не шотқа аударымға ауыстырады.

Қандай банкноттар ауыстырылады

Ұлттық банк нақты тізім жарияламаған, бірақ жалпы қағида мынадай: Қазақстан Республикасы шығарған кез келген заңды банкнот, тіпті ол айналымда болмаса да, айырбас жасауға жіберілуі мүмкін. Бұған ескі дизайндағы 200, 500, 1000, 2000, 5000 теңгелік банкноттар кіреді.

Жыртылған, өртенген немесе елеулі зақым алған банкноттармен жағдай басқаша — мұндай жағдайда банк сараптама жүргізеді. Зақымның 50%-дан астамы сақталған болса, айырбас жасалады деген жалпы тәжірибе бар, бірақ әр жағдай жеке қаралады.

Банкке бармай тұрып не білу керек

Паспортыңызды немесе жеке куәлігіңізді алыңыз — сәйкестендіру міндетті. Ірі сомаларды ауыстырғанда банктер қосымша сұрақ қоюы мүмкін, бұл заңды талап. Шағын сомалар үшін процедура жылдам өтеді.

Балаңызбен бірге барсаңыз — бұл тіпті пайдалы. Ақшаның «ескіруі» мен банктің рөлі туралы нақты өмірлік сабақ шығады. Он жасар бала кассир терезесі арқылы теңгенің нақты ауысып жатқанын көргенде — экономика туралы ешбір оқулықтан гөрі жақсы түсінеді.

Ұмытпаңыз

Ұлттық банктің бұл еске салуы бекер емес: азаматтардың бір бөлігі ескі ақшасын жай ғана «жарамайды» деп тастап жатады. Қымбат емес сома болса да — бұл сіздің ақшаңыз. Оны тастамаңыз, банкке апарыңыз.

Қолайлы уақыт — жақын арада банкке шаруамен баратын кез. Үйді тексеріңіз: ескі конверттер, жәшіктер, ескі әмияндар. Бір рет жиыстырып алсаңыз, тегін пайда.