Прокуратура білім саласындағы тексеру нәтижесінде 15 миллион теңгеден астам сомаға бұзушылықтар анықтады. Оның ішіндегі ең айқын мысал: қызметкерлер шетелге кетіп, бірақ жұмыс орнында тұрғандай жалақы ала берген. Zakon.kz хабарлағандай, прокуратура бұл фактілерді растады.

Жалпы алғанда, мұндай схема білім жүйесінде жаңалық емес — бірақ оны ашық айтқан сирек. Кейде мектеп басшысы «өз адамын» ресми тізімде ұстап, вакансияны жабық күйде сақтайды. Кейде жалдамалы мамандар іс жүзінде сабақ бермейді, ал балалар жартылай жасақталған сыныпта отырады.

Артында кім тұрады — бала ма, статистика ма?

Бұзушылықтың ауыртпалығы тікелей оқушыға түседі. Егер мектепте нақты жұмыс істемейтін мұғалімнің ставкасы «жабылып» тұрса, сол пән бойынша бала не алмастырушымен, не мүлде білімсіз оқиды. ЕНТ-ге дайындалып жатқан 10–11 сынып оқушысы үшін бұл — тікелей тәуекел.

Қаржы бұзушылықтары мен оқу сапасының арасындағы байланыс күрделі, бірақ нақты. Мектеп бюджетінен ысырап болған әрбір теңге — бұл сатып алынбаған оқулық, жөнделмеген класс немесе жалдалмаған маман.

Тексеру нені білдіреді

Прокуратуралық тексерулер жүйелі түрде жүргізіледі, бірақ олардың нәтижесі жиі ішкі хаттармен аяқталады. Бұл жолы нәтиже қоғамдық кеңістікке шықты — бұл маңызды. Бұзушылықтар анықталғаннан кейін жауапты лауазымды тұлғалар тәртіптік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін.

15 миллион теңге — республикалық білім бюджетінің контекстінде кішкентай сан болып көрінуі мүмкін. Бірақ бұл бір немесе бірнеше мектептің жылдық шығысының едәуір үлесі. Жергілікті деңгейде бұл сома — нақты шешімдер мен нақты балалар.

Ата-ана не істей алады

Ең алдымен — мектептегі ахуалды бақылаңыз. Егер пән мұғалімі ұзақ уақыт жоқ, алмастырушы тұрақты болса, мектеп басшылығынан жазбаша түсіндірме сұраңыз. Бұл сіздің заңды құқығыңыз.

Мектеп кеңесі немесе ата-аналар комитеті — бұл тек формальды орган емес. Осы арқылы бюджет жұмсалуын, педагог құрамын және сабақ кестесін бақылауға өтініш беруге болады. Прокуратураның бұл тексеруі дәл осындай белсенділіктің маңыздылығын тағы бір рет дәлелдейді.

Ал егер сіз нақты бұзушылықты байқасаңыз — шетелге кеткен, бірақ тізімде тұрған мұғалім немесе сабақ бермейтін маман — бұл туралы прокуратураның «Зеңбірек» мобильді қосымшасы немесе білім басқармасы арқылы хабарлауға болады.

Мәселенің тереңі

Шетелге кеткен қызметкерлер туралы жағдай — жүйелік мәселенің бетіндегі белгі. Білім саласында кадрлар тапшылығы бар, ал бұл тапшылық кейде жасырын толтырылады: қағаз жүзінде бар, іс жүзінде жоқ мұғаліммен. Бұл мектепке де, ата-анаға да, бюджетке де зиян.

Прокуратура тексерулері жалғасатын болады. Бірақ тізбектегі ең күшті буын — хабардар ата-ана. Баланың сыныбындағы нақты мұғалім туралы, нақты пән туралы, нақты оқу жоспары туралы сұрақ қою — бұл бақылаудың ең қарапайым, бірақ ең тиімді түрі.