Жасанды интеллект мектептер мен университеттерге жайлап еніп жатқан кезде, Чикаго университетінің заң факультеті керісінше бағыт ұстады. Факультет сабақтарда ChatGPT немесе басқа AI көмекшілерін пайдалануға тыйым салды. Негізгі себеп — заңгерлік ойлауды дамыту үшін студент міндетті түрде өз миымен жұмыс жасауы керек деген сенім.
Бұл шешім бүкіл академиялық қоғамда пікірталас тудырды. Бір жағынан — AI заманауи маманның зілсіз құралы, екінші жағынан — оны артық пайдалану студенттің терең талдау жасау қабілетін жойып жіберуі мүмкін деген қауіп бар.
Неліктен дәл заң факультеті?
Заңгерлік кәсіп — дәлелдер тізбегін өз бетімен қалыптастыра алу қабілетіне негізделген мамандық. Сот залында немесе келісім-шарт үстелінде AI жоқ — тек адам миы, тәжірибе және логика бар. Дәл осы себептен факультет студенттерін «AI-сыз ойлауға» үйретуді маңызды санайды.
Бұл — тек Чикаго мәселесі емес. Гарвард, Йель және басқа да беделді заң мектептері AI-ды оқу процесіне қалай ықпалдастыру керектігі туралы ережелерін жаңартып жатыр. Кейбіреулері пайдалануға рұқсат берсе, енді біреулері нақты шектеулер қоюда.
«Бірақ барлығы пайдаланады ғой» деген қарсылыққа жауап
Иә, студенттердің басым бөлігі AI-ды бірдей немесе бірдей мөлшерде пайдаланады деп айту қиын. Алайда беделді мектептердің тыйым салуы бір маңызды сигналды береді: жұмыс берушілер мен академиялық қоғам AI-ды пайдалана білу мен AI-ға тәуелді болуды ажырата бастады.
Яғни мәселе — технологияда емес, балансты табуда. Өз ойын қалыптастыра алмайтын, бірақ сұрауды тамаша жаза алатын маман болашақта бәсекелес бола ма? Бұл сұрақ заңгерлерге ғана емес, барлық мамандықтарға қатысты.
Қазақстандық мектептерде де осы мәселе тұр
Біздің елде де ата-аналар мен мұғалімдер арасында бұл пікірталас жүріп жатыр. Кейбір мектептер эссе мен рефераттарда AI-ды тыйып қойды, бірақ жалпы ереже жоқ. Балалар ChatGPT арқылы үй тапсырмасын орындайды, ал мұғалімдер оны анықтауға тырысады — нәтиже белгісіз жарысқа айналды.
Ата-анаға практикалық тұрғыдан не маңызды? Балаңыздың AI-ды «ойлаудың орнына» емес, «ойлауды тереңдету үшін» пайдалана алатындығын тексеру. Яғни бала алдымен өзі ойланып, жазып, содан кейін AI-дың нұсқасымен салыстыра алуы — бұл дағдыны дамыту бүгіннен бастауға болады.
Шетелде оқығысы келетін балалар үшін не өзгереді?
Егер балаңыз шетелдегі беделді университетке, атап айтқанда заң, медицина немесе гуманитарлық бағытқа түскісі келсе — AI туралы ережелерді мұқият оқу керек болады. Қазірдің өзінде кейбір американдық және еуропалық университеттер қабылдау эссесінде AI-ды пайдаланғаны анықталған өтінімдерді қарастырмайды.
Чикаго университетінің бұл шешімі оқшауланған жағдай емес. Бұл — жоғары білімнің AI-ға деген көзқарасының бірте-бірте қатаюының белгісі. Балаңыздың нағыз жазу, нағыз аргументация және нағыз ойлау дағдылары — бұл бүгін де, ертең де ең маңызды актив болып қала береді.
